Muốn cả nhà chơi cờ nhiều hơn, cách đơn giản nhất không phải là nhắc nhở, mà là làm cho việc chơi cờ dễ bắt đầu. Khi bàn cờ đã bày sẵn ở một góc quen thuộc, ai đi ngang cũng có thể ngồi xuống đi một nước. Bài này gợi ý cách dựng một góc chơi cờ nhỏ trong nhà, không tốn kém mà hiệu quả.
Vì sao cần một góc chơi cờ?
- Giảm "ngại bắt đầu". Lấy hộp cờ trong tủ, bày quân, dọn dẹp sau khi chơi là những bước nhỏ nhưng đủ khiến người ta ngại. Bàn cờ bày sẵn xoá bỏ các bước đó.
- Tạo thói quen. Góc cờ trở thành nơi cả nhà gặp nhau, giống như bàn ăn.
- Thay thế màn hình. Một góc cờ hấp dẫn cho trẻ lựa chọn khác ngoài điện thoại, tivi.
Chọn bàn cờ cho từng môn
- Cờ vua: bàn gỗ hoặc bàn cuộn bằng vải, quân nhựa hoặc gỗ vừa tay. Với trẻ nhỏ, quân to, đế nặng sẽ ít đổ.
- Cờ tướng: bàn giấy, bàn gỗ, quân tròn có chữ rõ. Với người cao tuổi, chọn quân to, chữ đậm.
- Cờ vây: bàn nhỏ 9×9 hoặc 13×13 cho người mới, bàn 19×19 khi đã quen. Quân đá hoặc nhựa, có hộp đựng riêng cho mỗi màu.
- Cờ caro: chỉ cần một tập giấy kẻ ô và vài cây bút. Có thể dùng luôn bàn cờ vây với quân đen trắng để chơi caro, như cách người Nhật chơi gomoku. Bài lịch sử cờ caro kể chuyện này.
Không cần mua đủ cả bốn. Hãy bắt đầu với môn cả nhà thích nhất.
Đặt góc cờ ở đâu?
- Nơi có người qua lại nhưng không quá ồn: góc phòng khách, cạnh cửa sổ.
- Có ánh sáng tốt: ánh sáng tự nhiên ban ngày, đèn đủ sáng buổi tối.
- Chiều cao phù hợp với trẻ: bàn thấp, ngồi đệm dưới sàn là lựa chọn thoải mái cho cả người lớn và trẻ nhỏ.
- Tránh xa tivi: tiếng tivi làm khó tập trung.
Bày sẵn những gì?
- Một bàn cờ đang bày thế ban đầu, sẵn sàng chơi.
- Một ván cờ dang dở cũng là ý hay: mỗi người đi qua đi một nước, ván cờ kéo dài vài ngày. Kiểu chơi này rất hợp với gia đình bận rộn.
- Một cuốn sổ nhỏ để ghi kết quả vui hoặc ghi những thế cờ hay. Không phải để xếp hạng, chỉ để làm kỷ niệm.
- Một tấm thẻ luật đơn giản cho khách hoặc trẻ nhỏ mới học.
Giữ góc cờ luôn hấp dẫn với trẻ
- Đổi môn theo mùa. Tháng này cờ vua, tháng sau cờ vây. Sự mới mẻ giữ hứng thú.
- Bày một thế cờ đố vui. Ví dụ một thế chiếu hết một nước, hoặc một thế caro "đi đâu để thắng". Trẻ đi qua thấy thế cờ sẽ tò mò. Với cờ vua, trang bài tập của Cờ Vua Số có nhiều thế chiếu hết để chọn bày ra bàn.
- Để trẻ tự trang trí. Trẻ có thể làm biển tên cho góc cờ, vẽ tranh quân cờ treo tường.
- Người lớn chơi trước mặt trẻ. Trẻ bắt chước người lớn. Thấy bố mẹ chơi cờ, trẻ sẽ muốn chơi.
Kết hợp góc cờ với chơi online
Góc cờ thật và chơi online bổ sung cho nhau:
- Học luật và luyện với máy trên điện thoại, rồi ra góc cờ chơi với người nhà.
- Chơi một ván hay trên bàn thật, rồi muốn phân tích thì nhập lại trên máy.
- Khi có người thân ở xa, dùng link mời để họ "ngồi vào" góc cờ qua màn hình. Bài chơi cờ với người thân ở xa có hướng dẫn.
Góc cờ trong căn hộ nhỏ
Không phải nhà nào cũng có nhiều chỗ. Với căn hộ nhỏ, vài cách tiết kiệm diện tích:
- Bàn cờ gấp hoặc bàn cuộn: chơi xong cuộn lại, đặt trên kệ sách.
- Mặt bàn trà kiêm bàn cờ: một tấm kính trên bàn trà, bên dưới kẹp bàn cờ giấy, quân để trong hộp nhỏ cạnh đó.
- Góc treo tường: một chiếc kệ nhỏ trên tường để hộp cờ, luôn trong tầm mắt nhắc mọi người chơi.
- Chơi trên máy tính bảng: khi không có chỗ bày bàn cờ thật, một chiếc máy tính bảng dựng trên bàn cũng là góc cờ. Hai người ngồi cạnh nhau và chơi trên cùng một màn hình ở chế độ hai người, như chế độ 2 người của cờ vua.
Góc cờ và sự an toàn cho trẻ nhỏ
Với nhà có trẻ dưới ba tuổi, quân cờ vây và quân cờ nhỏ có thể là vật nguy hiểm nếu trẻ cho vào miệng. Hãy đặt góc cờ ở chỗ trẻ quá nhỏ không với tới, hoặc chỉ bày quân khi có người lớn bên cạnh. Khi trẻ lớn hơn, góc cờ có thể thấp xuống để trẻ tự chơi.
Chi phí
Một góc chơi cờ không cần đắt tiền. Bàn cờ giấy, quân nhựa, một chiếc bàn thấp có sẵn trong nhà là đủ. Điều quan trọng là góc đó được dùng, không phải nó đẹp đến đâu.
Góc cờ cho mọi lứa tuổi
Một góc cờ tốt là nơi ông bà, cha mẹ, con cháu đều thấy thoải mái ngồi xuống. Đệm cho trẻ, ghế tựa cho ông bà, ánh sáng đủ cho mắt người lớn tuổi. Khi mọi người cùng ngồi quanh một bàn cờ, đó là lúc gia đình thật sự ở bên nhau. Các bài khác cho gia đình nằm trong mục gia đình chơi cờ, trong đó có bài chơi cờ cùng con.
Câu hỏi thường gặp
Góc chơi cờ nên đặt ở đâu trong nhà?
Nơi có người qua lại nhưng không quá ồn, đủ ánh sáng và xa tivi, ví dụ góc phòng khách cạnh cửa sổ.
Có cần mua bàn cờ đắt tiền không?
Không. Bàn cờ giấy hoặc bàn cuộn, quân nhựa là đủ. Quan trọng là góc cờ được sử dụng.
Nhà chỉ có một bộ cờ thì nên chọn môn nào?
Môn cả nhà thích nhất. Nếu có bàn cờ vây, bạn còn chơi được caro trên cùng bàn đó.
Làm sao để trẻ thích ngồi vào góc cờ?
Bày sẵn thế cờ đố vui, đổi môn theo mùa, để trẻ trang trí góc cờ và người lớn chơi trước mặt trẻ.
Ván cờ dang dở trong nhà là gì?
Là ván cờ để sẵn trên bàn, mỗi người đi qua đi một nước. Ván có thể kéo dài vài ngày, hợp với gia đình bận rộn.
