Nhiều gia đình có "tối xem phim" hay "tối đi ăn ngoài". Một "tối chơi cờ" mỗi tuần cũng có thể trở thành truyền thống, rẻ, dễ tổ chức và giúp cả nhà thực sự ngồi cùng nhau. Bài này gợi ý cách tổ chức một buổi tối chơi cờ gia đình sao cho ai cũng vui, dù mỗi người một trình độ.
Chọn thời điểm cố định
- Một buổi mỗi tuần, cùng một ngày, để mọi người quen và mong đợi.
- Không quá muộn để trẻ nhỏ còn tỉnh táo.
- Khoảng một tiếng rưỡi là vừa: đủ vài ván, không mệt.
- Tắt màn hình: tivi tắt, điện thoại để một chỗ, trừ khi dùng để chơi với người thân ở xa.
Chia cặp khi trình độ chênh lệch
Trong một gia đình, trình độ cờ thường rất khác nhau: bố chơi lâu năm, mẹ mới học, con lớn khá, con nhỏ mới biết luật. Vài cách để ván cờ cân bằng:
- Chấp quân. Người mạnh bỏ bớt quân. Trong cờ vây, chấp vài quân là truyền thống lâu đời và rất công bằng. Trong cờ vua, cờ tướng, bỏ bớt một Xe hoặc một Mã của người mạnh.
- Chấp thời gian. Người mạnh có ít thời gian hơn nếu chơi có đồng hồ.
- Chơi đội. Hai người một phe, bàn bạc cùng nhau. Người mạnh ghép với người yếu, hai đội đối đầu.
- Chơi môn mà người yếu giỏi hơn. Con có thể giỏi caro hơn bố, mẹ có thể giỏi cờ vây hơn con.
Xoay vòng các môn cờ
Không cần chỉ chơi một môn. Một buổi tối có thể có:
- Khởi động bằng caro: ván ngắn, vui, ai cũng chơi được.
- Một vòng cờ chính: cờ vua, cờ tướng hoặc cờ vây, tuỳ tuần.
- Kết thúc bằng một ván nhẹ: caro hoặc cờ vây trên bàn nhỏ 9×9.
Xoay vòng giúp mỗi người có lúc được là "người giỏi nhất", và giữ sự mới mẻ. Nếu gia đình chưa quen môn nào, có thể học luật trước trên Cờ Vua Số, Cờ Tướng Việt, Cờ Vây Việt hoặc Caro Việt, rồi mang ra bàn chơi.
Những hoạt động vui trong buổi tối
- Giải cờ mini trong nhà. Mỗi người chơi với mỗi người một ván. Không cần bảng xếp hạng, chỉ cần vui.
- Thử thách thế cờ. Một người bày một thế cờ, mọi người cùng tìm nước thắng.
- Ván cờ đội. Hai đội, mỗi đội thay nhau đi, không được bàn bạc quá lâu.
- Kể chuyện cờ. Ông bà kể chuyện quán cờ ngày xưa, bố mẹ kể chuyện chơi caro trên vở. Bài caro trên vở ô ly có thể gợi nhớ nhiều kỷ niệm.
Một buổi tối mẫu
Để dễ hình dung, đây là một buổi tối chơi cờ mẫu cho gia đình bốn người, kéo dài khoảng một tiếng rưỡi:
- Mười lăm phút đầu: cả nhà dọn bàn, bày cờ, chuẩn bị đồ ăn nhẹ. Trong lúc đó, hai đứa trẻ chơi một ván caro khởi động trên giấy.
- Ba mươi phút tiếp theo: hai ván cờ chính diễn ra song song. Bố chơi cờ tướng với con lớn, mẹ chơi cờ vây 9×9 với con nhỏ, có chấp quân cho con.
- Mười phút giữa giờ: nghỉ, ăn uống, kể lại những nước hay vừa thấy.
- Hai mươi lăm phút tiếp theo: đổi cặp. Lần này mẹ với con lớn, bố với con nhỏ, hoặc hai đội hai người.
- Mười phút cuối: một thế cờ đố vui do con lớn bày ra, cả nhà cùng giải. Ai giải được thì được chọn môn cho tuần sau.
Buổi tối không cần theo đúng từng phút. Điều quan trọng là có nhịp: bắt đầu nhẹ, có phần chính, có lúc nghỉ, và kết thúc bằng một hoạt động chung để ai cũng thấy mình tham gia.
Nếu trẻ nhỏ không ngồi yên được
Trẻ dưới năm tuổi hiếm khi ngồi được cả buổi. Hãy để trẻ tham gia theo cách của mình: xếp quân cho mọi người, làm "trọng tài" hô bắt đầu, hoặc ngồi trên đùi bố mẹ và chọn giúp một nước đi. Trẻ vẫn thấy mình là một phần của buổi tối gia đình.
Giữ không khí vui
- Không ai bị ép chơi. Ai muốn nghỉ ván nào cũng được.
- Khen nước đi hay của mọi người, kể cả đối thủ.
- Người thua chọn môn cho ván tiếp theo. Một luật nhỏ giúp người thua vui trở lại.
- Có đồ ăn nhẹ, nước uống. Buổi tối chơi cờ cũng là buổi tối sum vầy.
- Không tranh cãi luật quá lâu. Thống nhất luật từ đầu buổi. Bài phép lịch sự khi chơi cờ có gợi ý xử lý khi tranh cãi.
Khi có thành viên ở xa
Nếu một người trong gia đình đi công tác, học xa hoặc ở nước ngoài, vẫn có thể tham gia tối chơi cờ:
- Tạo link mời trên trang online của môn cờ, chọn Không giờ.
- Gửi link cho người ở xa, vừa chơi vừa gọi video.
- Người ở nhà có thể ngồi quanh màn hình, cùng "cổ vũ" cả hai bên.
Hướng dẫn chi tiết có trong bài chơi cờ với người thân ở xa.
Giữ truyền thống lâu dài
Một buổi tối chơi cờ chỉ trở thành truyền thống nếu nó vui. Đừng biến nó thành giờ học, đừng ép ai, và đừng quá coi trọng thắng thua. Sau vài tháng, bạn sẽ thấy cả nhà mong tới buổi tối ấy, và những ván cờ trở thành kỷ niệm chung. Các bài khác cho gia đình nằm trong mục gia đình chơi cờ, trong đó có bài về dựng góc chơi cờ trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Tối chơi cờ gia đình nên kéo dài bao lâu?
Khoảng một tiếng rưỡi là vừa, đủ vài ván mà không mệt, nhất là với trẻ nhỏ.
Trình độ trong nhà chênh lệch nhiều thì sao?
Dùng chấp quân, chấp thời gian, chơi đội hoặc chọn môn mà người yếu hơn lại giỏi.
Nên chơi môn cờ nào trong buổi tối gia đình?
Xoay vòng: khởi động bằng caro, chơi chính một môn như cờ vua, cờ tướng hoặc cờ vây, kết thúc bằng ván nhẹ.
Có nên ghi điểm thắng thua không?
Không cần. Mục tiêu là vui và gắn kết, không phải xếp hạng thành viên trong nhà.
Thành viên ở xa có tham gia được không?
Được, bằng cách chơi qua link mời trên trang online và gọi video cùng lúc.
