Có một thời, muốn chơi cờ thì phải tìm được người chơi cùng. Ngày nay, chỉ cần mở điện thoại là có một đối thủ luôn sẵn sàng: máy tính. Máy không mệt, không ngại chơi lại lần thứ mười, không chê bạn đi dở. Với người mới học, đây là một lợi thế lớn. Nhưng chơi với máy cũng có những giới hạn mà người chơi nên biết để không đi sai hướng.
Máy chơi cờ mạnh đến đâu?
Ở cờ vua, cờ tướng và cờ vây, các chương trình mạnh nhất hiện nay đã vượt qua những kỳ thủ hàng đầu. Với caro, máy cũng rất khó bị đánh bại khi chơi ở mức cao. Vì vậy, khi luyện với máy, câu hỏi không phải là "làm sao thắng máy mạnh nhất", mà là "chọn mức nào để ván cờ có ích cho mình".
Trong hệ Mưu Trí, mỗi môn có nhiều mức độ, từ mức dành cho người mới, máy cố ý đi lỏng tay và thỉnh thoảng bỏ sót quân, tới mức khó dành cho người đã chơi lâu.
Lợi ích của việc chơi với máy
Luôn có đối thủ. Bạn có thể chơi vào lúc nửa đêm, trong mười phút nghỉ trưa, hay khi không có ai quanh mình biết chơi môn đó.
Không áp lực. Nhiều người mới ngại chơi với người thật vì sợ bị chê. Với máy, bạn thua bao nhiêu ván cũng không ai biết. Đây là môi trường an toàn để làm quen.
Chỉnh được độ khó. Chọn mức vừa sức giúp bạn có những ván cân bằng, thắng thua đan xen, đúng kiểu ván giúp tiến bộ nhanh.
Được đi lại và xem lại. Khi chơi với máy, bạn có thể đi lại một nước để thử phương án khác. Với cờ vua, máy còn có thể xem lại ván và chỉ ra nước sai lớn nhất.
Những giới hạn cần biết
Máy không giải thích. Máy đi nước mạnh nhưng không nói vì sao. Nếu chỉ chơi mà không tìm hiểu, bạn có thể thua mãi một kiểu mà không hiểu nguyên nhân.
Máy ở mức thấp chơi không giống người. Để dễ, máy thường đi một nước tốt rồi bất ngờ bỏ quân một cách kỳ lạ. Người thật mắc sai lầm theo kiểu khác. Nếu chỉ chơi với máy yếu, bạn có thể quen với những chiến thắng "dễ" không lặp lại được khi gặp người.
Thói quen đi lại nước. Nút "đi lại" rất hữu ích để học, nhưng nếu lạm dụng, bạn sẽ mất thói quen kiểm tra kỹ trước khi đi. Khi chơi với người, không có nút đó.
Thiếu phần giao lưu. Cờ còn là niềm vui ngồi cùng nhau. Máy không thay được điều đó.
Cách luyện với máy cho hiệu quả
Chọn mức để thắng khoảng một nửa số ván. Nếu thắng liên tục, hãy tăng mức. Nếu thua liên tục, hãy giảm mức. Những ván cân bằng dạy bạn nhiều nhất.
Hạn chế đi lại. Một mẹo là tự đặt luật: mỗi ván chỉ đi lại tối đa một lần. Như vậy bạn vẫn giữ thói quen suy nghĩ trước khi đi.
Xem lại sau mỗi ván thua. Tìm một nước mà nếu đi khác thì kết quả đã khác. Với cờ vua, bạn có thể dùng chức năng xem lại của máy; với các môn khác, hãy tự nhìn lại từng nước. Bài học từ sai lầm khi chơi cờ có hướng dẫn cụ thể.
Xen kẽ với người thật. Khi đã tự tin ở một mức, hãy thử chơi với người thật qua chơi online, mời bạn bè hoặc ghép trận ngẫu nhiên.
Gợi ý cho từng môn
Cờ vua: bắt đầu ở mức dễ trên Cờ Vua Số, sau mỗi ván dùng phần xem lại để biết nước sai nặng nhất. Khi thắng đều, chuyển lên mức cao hơn và thử chơi có đồng hồ.
Cờ tướng: luyện với máy trên Cờ Tướng Việt. Chú ý những lần máy bắt quân của bạn bằng Pháo hay Mã: đó thường là những luật bạn chưa quen.
Cờ vây: bắt đầu ở bàn 9×9. Máy trên bàn nhỏ giúp bạn hiểu nhanh khái niệm khí, mắt và bắt quân trước khi chơi bàn lớn.
Caro: máy rất ít bỏ sót đe doạ, nên đây là cách tuyệt vời để luyện phòng thủ. Khi đã cầm hoà được máy, hãy tìm cách tạo đòn kép để thắng.
Một buổi luyện với máy mẫu
Nếu bạn muốn một khuôn cụ thể, có thể thử buổi luyện ba mươi phút như sau. Năm phút đầu, chơi một ván caro nhanh để khởi động và làm nóng khả năng quan sát. Hai mươi phút tiếp theo, chơi một ván chính ở môn bạn đang học, chọn mức vừa sức và không dùng nút đi lại. Năm phút cuối, xem lại ván vừa chơi, tìm đúng một nước mà bạn muốn đi khác, ghi lại vì sao.
Làm như vậy vài lần mỗi tuần, sau một tháng bạn sẽ có một cuốn sổ nhỏ ghi những lỗi mình hay mắc. Đọc lại cuốn sổ đó trước mỗi buổi chơi là cách rất hiệu quả để không lặp lại cùng một sai lầm. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy phần lớn ván thua của mình chỉ xoay quanh vài lỗi quen thuộc: quên kiểm tra quân bị đe doạ, vội tấn công khi quân chưa sẵn sàng, hoặc bỏ qua nước chiếu của đối phương.
Khi nào nên chuyển sang chơi với người?
Không có mốc cố định, nhưng có vài dấu hiệu cho thấy bạn đã sẵn sàng. Bạn thắng máy ở mức trung bình khoảng một nửa số ván. Bạn không còn nhầm luật. Bạn bắt đầu thấy tò mò muốn biết người thật sẽ đi thế nào. Lúc đó, hãy thử một vài ván với bạn bè qua đường link mời, hoặc ghép trận ngẫu nhiên với người cùng nhịp giờ. Ván đầu tiên với người lạ có thể hơi hồi hộp, nhưng đó cũng là cảm giác làm cờ trở nên thú vị.
Chơi với máy có làm trẻ nghiện màn hình không?
Đây là mối lo chính đáng của phụ huynh. Chơi cờ với máy vẫn là thời gian trước màn hình. Nên đặt thời lượng rõ ràng, và xen kẽ với chơi trên bàn cờ thật cùng người trong gia đình. Bài thời lượng chơi cờ cho trẻ có gợi ý cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ chơi với máy có giỏi được không?
Có thể tiến bộ khá nhiều, nhất là khi biết xem lại ván. Nhưng để chơi tốt với người, bạn nên xen kẽ chơi với người thật, vì người chơi có cách nghĩ và cách mắc lỗi khác máy.
Nên chọn mức máy nào khi mới bắt đầu?
Chọn mức thấp nhất trong vài ván đầu để quen luật, rồi tăng dần. Mục tiêu là những ván mà bạn thắng khoảng một nửa.
Dùng nút đi lại có phải gian lận không?
Khi chơi với máy để học thì không. Đó là công cụ để thử phương án khác. Chỉ cần đừng lạm dụng để giữ được thói quen suy nghĩ trước khi đi.
Có lưu được ván đã chơi với máy không?
Có. Khi đăng nhập bằng email, các ván bạn chơi được lưu vào tài khoản để xem lại từng nước sau này. Một tài khoản dùng chung cho mọi site trong hệ.
