Có người ngồi vào bàn cờ là muốn tấn công ngay. Có người thích chậm rãi xây dựng thế trận. Có người tìm đến cờ như tìm một khoảng lặng giữa ngày bận rộn. Có người chỉ muốn một ván thật nhanh, thắng thua rõ ràng rồi đứng dậy. Mỗi môn cờ có một nhịp riêng, và nhịp ấy hợp với người này hơn người kia.
Bài này gợi ý môn cờ theo một vài kiểu tính cách hay gặp. Nhưng trước hết, một lời nhắc: tính cách không phải cái khuôn. Nhiều người điềm đạm lại mê cờ tướng tấn công, nhiều người sôi nổi lại tìm thấy sự bình yên trong cờ vây. Hãy xem đây là gợi ý để thử, không phải kết luận.
Người thích hành động, thích tấn công
Nếu bạn thích cảm giác dồn ép, thích những pha đánh nhanh và những đòn kết thúc đẹp mắt, cờ tướng có lẽ sẽ rất hợp. Trong cờ tướng, Xe và Pháo có thể ra trận ngay từ những nước đầu, đòn tấn công có thể đến sớm, và những thế sát cục kinh điển mang lại cảm giác thoả mãn khi thực hiện thành công.
Caro cũng hợp với người thích tấn công: cả ván là cuộc chiến giành thế chủ động, ai tạo được đòn kép trước thì thắng.
Điều người thích tấn công cần luyện là kiên nhẫn: không phải lúc nào cũng có đòn, và tấn công khi quân chưa sẵn sàng thường phản tác dụng. Bài tấn công và phòng thủ cân bằng bàn kỹ điều này. Bạn có thể thử cờ tướng trên Cờ Tướng Việt.
Người thích kế hoạch và sự chặt chẽ
Nếu bạn thích lập kế hoạch, thích hiểu vì sao một nước tốt và thích những ván cờ có cấu trúc rõ ràng, cờ vua thường là lựa chọn tốt. Cờ vua có giai đoạn khai cuộc, trung cuộc, tàn cuộc khá rõ ràng, mỗi giai đoạn có những nguyên tắc riêng. Người chơi có thể học từng phần một cách hệ thống.
Cờ vua cũng thưởng cho sự chính xác: một nước tính sai có thể bị trừng phạt ngay, nhưng một kế hoạch đúng thực hiện kiên nhẫn thường mang lại chiến thắng. Người thích sự chặt chẽ sẽ thấy thoả mãn khi mọi thứ vào đúng chỗ. Nếu muốn đi sâu vào cách đánh thực chiến, Đánh Cờ Vua có nhiều bài về đòn, bẫy và mẹo.
Người thích tĩnh lặng và suy tư
Nếu bạn tìm đến cờ như một cách để chậm lại, để suy nghĩ sâu và nhìn toàn cảnh, cờ vây có thể là lựa chọn lý tưởng. Ván cờ vây mở ra từ một bàn trống, từng quân được đặt xuống rồi đứng yên, và thế trận hình thành dần như một bức tranh.
Cờ vây đặt ra những câu hỏi không có đáp án dễ dàng: nên giữ nhóm quân này hay nhường để lấy chỗ khác? Nên mở rộng đất hay củng cố? Người thích suy tư sẽ thấy những câu hỏi này cuốn hút. Bạn có thể bắt đầu bằng bàn 9×9 trên Cờ Vây Việt.
Người thích nhanh gọn
Nếu bạn không có nhiều kiên nhẫn cho những ván dài, hoặc chỉ muốn giải trí nhanh giữa giờ, caro là lựa chọn số một. Một ván vài phút, luật đơn giản, thắng thua rõ ràng.
Cờ vua và cờ tướng ở thể thức nhanh (ba phút, năm phút mỗi bên) cũng mang lại cảm giác gay cấn và nhanh gọn. Chỉ cần lưu ý rằng chơi nhanh mãi thì ít thời gian học; thỉnh thoảng nên chơi chậm để thật sự hiểu thế cờ.
Người hay lo lắng khi thi đấu
Có người thích cờ nhưng hồi hộp khi chơi với người thật. Với họ, bắt đầu bằng việc chơi với máy là cách tốt, vì không có áp lực bị nhìn thấy thua. Sau đó có thể chơi với bạn bè thân qua đường link mời, rồi mới tới ghép trận ngẫu nhiên.
Môn nào cũng có thể chơi theo cách này. Quan trọng là tăng dần mức độ tiếp xúc, và nhớ rằng thua là chuyện bình thường. Bài tâm lý khi chơi cờ có nhiều gợi ý giữ bình tĩnh.
Người thích giao lưu
Nếu với bạn cờ là cớ để gặp gỡ, hãy chọn môn mà người xung quanh đang chơi. Ở nhiều khu phố Việt Nam, đó là cờ tướng. Ở trường học, có thể là cờ vua. Chơi cùng người thân, bạn bè mang lại những kỷ niệm mà không ván cờ online nào thay được.
Một bài kiểm tra nhỏ cho chính mình
Sau khi chơi thử mỗi môn vài ván, hãy tự hỏi ba câu. Thứ nhất: trong lúc chơi, mình thấy hào hứng hay thấy mệt? Thứ hai: sau khi ván kết thúc, dù thắng hay thua, mình có muốn chơi thêm một ván nữa không? Thứ ba: khi không chơi, mình có nghĩ lại về một thế cờ nào đó không?
Môn nào khiến bạn trả lời "có" nhiều nhất, đó là môn có sức hút với bạn, bất kể nó có "hợp tính cách" theo lý thuyết hay không.
Đừng tự đóng khung
Người chơi cờ giỏi thường có khả năng chơi nhiều phong cách: biết tấn công khi có cơ hội, biết phòng thủ khi cần, biết kiên nhẫn khi thế cờ tĩnh. Chọn môn hợp tính cách giúp bạn bắt đầu dễ hơn, nhưng chơi lâu thì chính cờ sẽ dạy bạn những điều ngược với thói quen của mình. Người nóng vội học được kiên nhẫn, người thận trọng học được dũng cảm.
Bạn có thể thử nhiều môn trước khi chọn, theo gợi ý trong bài nên học môn cờ nào trước.
Câu hỏi thường gặp
Người nóng tính có nên chơi cờ vây không?
Nên thử. Cờ vây có thể giúp người nóng tính tập kiên nhẫn, vì ván cờ thường thưởng cho sự bình tĩnh và phạt sự tham lam. Nhưng nếu thấy quá bức bối, bắt đầu bằng bàn nhỏ 9×9 cho ván ngắn.
Người hướng nội hợp môn nào?
Môn nào cũng được. Chơi với máy và chơi online không có chat là môi trường thoải mái cho người hướng nội. Khi đã tự tin, có thể thử chơi trực tiếp với bạn bè.
Có nên đổi môn nếu thấy không hợp?
Có. Không có gì sai khi thử một môn rồi đổi sang môn khác. Bài đổi môn cờ khi thấy chán bàn về chuyện này.
Phong cách chơi có thay đổi theo thời gian không?
Có. Nhiều người bắt đầu thích tấn công, rồi dần học được cách chơi chặt chẽ hơn. Phong cách là thứ phát triển cùng kinh nghiệm.
