Ai chơi cờ lâu cũng có lúc mở bàn cờ ra mà không thấy hứng. Có thể vì thua liên tiếp, vì cảm giác không tiến bộ, hoặc đơn giản là đã chơi quá nhiều cùng một kiểu. Lúc ấy, nhiều người tự hỏi: mình hết thích môn này rồi chăng, hay nên thử môn khác?
Bài này giúp bạn phân biệt giữa "chán thật" và "chững lại", gợi ý cách tìm lại hứng thú, và khi nào việc đổi sang môn cờ khác là lựa chọn hợp lý.
Chững lại hay chán thật?
Chững lại là khi bạn vẫn muốn chơi giỏi hơn, nhưng cảm thấy bế tắc: thua những kiểu quen thuộc, không biết học gì tiếp. Cảm giác bực bội hơn là thờ ơ. Đây là giai đoạn rất bình thường; gần như người chơi nào cũng trải qua nhiều lần.
Chán thật là khi bạn không còn tò mò về môn đó nữa. Thắng cũng không vui, thua cũng không buồn, và bạn không nghĩ tới bàn cờ khi không chơi.
Hai trạng thái này cần cách xử lý khác nhau. Chững lại cần thay đổi cách học. Chán thật có thể cần nghỉ ngơi hoặc thay đổi môn.
Khi chững lại: đổi cách chơi, không đổi môn
Đổi nhịp. Nếu bạn toàn chơi cờ chớp, thử vài ván chậm. Nếu toàn chơi chậm, thử vài ván nhanh cho vui. Nhịp mới mang lại cảm giác mới.
Đổi đối thủ. Chơi với máy nhiều thì thử chơi với người, và ngược lại. Chơi với người giỏi hơn một chút giúp bạn thấy những ý tưởng mới.
Xem lại ván thua một cách có hệ thống. Nhiều khi chững lại là do lặp đi lặp lại cùng vài lỗi mà không nhận ra. Ghi lại lỗi của mười ván thua gần nhất, bạn có thể thấy một mẫu chung. Bài học từ sai lầm khi chơi cờ có cách làm cụ thể.
Học một mảng mới. Người chơi cờ vua có thể học kỹ tàn cuộc, người chơi cờ tướng học thêm một hệ khai cuộc, người chơi cờ vây luyện bài tập sống chết. Kiến thức mới mở ra những ván cờ mới.
Đặt mục tiêu nhỏ. Thay vì "chơi giỏi hơn", hãy đặt mục tiêu cụ thể như "một tuần không bỏ quân vô lý" hoặc "thử một khai cuộc mới trong năm ván".
Khi chán thật: nghỉ một thời gian
Không có gì sai khi nghỉ chơi cờ một thời gian. Nhiều người quay lại sau vài tuần, vài tháng với hứng thú mới. Nghỉ ngơi giúp đầu óc làm mới, và những thói quen xấu đôi khi tự mất đi.
Trong lúc nghỉ, bạn có thể xem người khác chơi, đọc vài bài viết nhẹ nhàng về lịch sử hay văn hoá cờ. Mục lịch sử các môn cờ có nhiều câu chuyện thú vị. Đôi khi chính những câu chuyện ấy khơi lại niềm yêu thích.
Khi nào nên thử môn khác?
Thử một môn cờ khác là ý hay nếu:
- Bạn thích tư duy chiến lược nhưng thấy môn hiện tại không còn hợp nhịp sống. Ví dụ bận rộn hơn thì caro hoặc cờ vây bàn nhỏ có ván ngắn.
- Bạn tò mò về một kiểu tư duy khác. Người chơi cờ vua lâu năm thường thấy cờ vây như một thế giới mới.
- Người xung quanh chơi môn khác và bạn muốn chơi cùng họ.
Thử môn mới không có nghĩa là bỏ môn cũ. Nhiều người sau một thời gian chơi môn mới lại quay về môn cũ với góc nhìn tươi mới hơn. Xem thêm học một hay nhiều môn cờ.
Gợi ý chuyển môn
Từ cờ vua sang cờ tướng hoặc ngược lại: hai môn gần nhau nên chuyển nhanh, nhưng cần chú ý những luật khác biệt. Vua Tướng có nhiều bài dành riêng cho người chuyển môn.
Từ cờ vua hoặc cờ tướng sang cờ vây: bắt đầu từ bàn 9×9 trên Cờ Vây Việt. Hãy quên thói quen "săn quân chủ", vì cờ vây không có quân chủ; mục tiêu là đất.
Từ bất kỳ môn nào sang caro: chơi ngay được, không cần học nhiều. Caro là cách giải trí nhẹ nhàng khi bạn cần nghỉ khỏi những ván cờ dài.
Những câu hỏi giúp bạn tự nhìn lại
Trước khi quyết định đổi môn, hãy dành vài phút trả lời thật lòng mấy câu hỏi sau.
- Lần gần nhất mình thật sự vui khi chơi môn này là khi nào? Lúc đó mình chơi với ai, theo nhịp nào?
- Mình chán vì thua nhiều, hay chán vì mọi ván đều giống nhau?
- Nếu có một người bạn rủ chơi môn này ngay bây giờ, mình có nhận lời không?
Nếu câu trả lời cho thấy bạn nhớ những lúc vui và vẫn muốn chơi với bạn bè, có lẽ bạn chỉ đang chững lại hoặc chơi sai cách. Nếu bạn không còn chút tò mò nào, thử một môn mới có thể là điều bạn cần.
Giữ lại những gì đã học
Dù đổi môn, những gì bạn đã rèn không mất đi. Thói quen kiểm tra đe doạ trước khi đi, khả năng tính vài nước, sự bình tĩnh khi bị dồn ép đều theo bạn sang môn mới. Nhiều người ngạc nhiên thấy mình tiến bộ ở môn mới nhanh hơn hẳn lần đầu học cờ, chính vì những kỹ năng nền ấy.
Với trẻ em
Trẻ chán cờ là chuyện rất thường gặp. Người lớn đừng vội ép, cũng đừng vội cho bỏ hẳn. Hãy hỏi trẻ vì sao chán: vì thua nhiều, vì buổi học nhàm, hay vì trẻ muốn chơi thứ khác? Mỗi nguyên nhân có cách xử lý riêng. Bài giữ hứng thú chơi cờ cho trẻ có nhiều gợi ý.
Câu hỏi thường gặp
Chững lại bao lâu là bình thường?
Không có mốc cố định. Có khi vài tuần, có khi vài tháng. Quan trọng là đổi cách học; tiếp tục chơi y như cũ thường kéo dài giai đoạn chững.
Nghỉ chơi cờ lâu có bị quên không?
Luật và những kiến thức cơ bản thường không quên. Cảm giác trên bàn cờ có thể chậm lại lúc đầu, nhưng sẽ trở lại sau vài ván.
Đổi môn có phải là bỏ cuộc không?
Không. Đổi môn là một lựa chọn cá nhân. Mỗi môn cờ đều có giá trị riêng, và tìm được môn hợp với mình là điều đáng mừng.
Làm sao biết mình đang chán thật?
Nếu nhiều tuần liền bạn không muốn chơi, không tò mò về môn đó, và thắng thua đều không khiến bạn có cảm xúc, có lẽ bạn đang chán thật. Nghỉ ngơi là lựa chọn tốt.
