"Muốn học cờ nhưng không biết học môn nào" là câu hỏi rất hay gặp. Có người bị cuốn hút bởi những ván cờ vua trên mạng, có người nhớ những buổi chiều xem ông chơi cờ tướng, có người tò mò về cờ vây sau khi nghe nói đó là môn khó nhất. Còn caro thì ai cũng đã chơi.
Không có câu trả lời đúng cho tất cả mọi người. Bài này đưa ra vài câu hỏi giúp bạn tự chọn, và một cách thử nhanh cả bốn môn trước khi quyết định đi sâu.
Câu hỏi 1: Xung quanh bạn, người ta chơi môn gì?
Đây có lẽ là câu hỏi quan trọng nhất. Cờ vui nhất khi có người chơi cùng. Nếu trong gia đình, nơi làm việc hay khu phố có nhiều người chơi cờ tướng, bắt đầu từ cờ tướng giúp bạn có ngay đối thủ, người chỉ bảo và những buổi chơi trực tiếp. Nếu trường của con bạn có câu lạc bộ cờ vua, cờ vua sẽ dễ duy trì.
Chơi online đã xoá bớt khoảng cách này, bạn có thể tìm đối thủ cho bất kỳ môn nào. Nhưng niềm vui ngồi đối diện một người thật vẫn khó thay thế.
Câu hỏi 2: Bạn có bao nhiêu thời gian?
Nếu mỗi ngày chỉ có mười lăm phút, caro hoặc cờ vua, cờ tướng ở nhịp nhanh sẽ vừa vặn. Cờ vây trên bàn 9×9 cũng khoảng mười lăm, hai mươi phút một ván. Nếu bạn thích những buổi tối dài, trầm ngâm với một ván cờ, cờ vây bàn lớn hoặc cờ vua, cờ tướng nhịp chậm sẽ mang lại cảm giác đó. Xem thêm chọn môn cờ theo thời gian.
Câu hỏi 3: Bạn thích kiểu suy nghĩ nào?
- Thích đòn đánh bất ngờ, những pha tấn công dồn dập: cờ tướng.
- Thích kế hoạch, cân bằng giữa chiến thuật và chiến lược, và một cộng đồng quốc tế lớn: cờ vua.
- Thích nhìn toàn cục, những quyết định cân đo giá trị, và sự tĩnh lặng: cờ vây.
- Thích nhanh, gọn, phản xạ: caro.
Bài chọn môn cờ theo tính cách đi sâu hơn vào điểm này, dù tính cách chỉ là một gợi ý chứ không phải khuôn định.
Câu hỏi 4: Bạn muốn đi xa tới đâu?
Nếu chỉ muốn giải trí, môn nào cũng tốt. Nếu muốn thi đấu, cờ vua và cờ tướng có hệ thống giải phong trào khá phổ biến ở Việt Nam. Nếu muốn giao lưu quốc tế, cờ vua và cờ vây có cộng đồng rộng trên thế giới.
Thử cả bốn môn trong một tuần
Thay vì đắn đo, bạn có thể thử cả bốn trong một tuần. Mỗi môn đều chơi được với máy ngay trên trình duyệt, không cần đăng ký.
Ngày 1: Caro. Chơi ba, bốn ván với máy ở mức dễ trên Caro Việt. Chú ý cảm giác khi phải chặn và khi tạo được đòn kép.
Ngày 2 và 3: Cờ vua. Đọc qua cách đi từng quân, rồi chơi với máy ở mức thấp nhất trên Cờ Vua Số. Đừng lo thua; mục tiêu là nhớ luật.
Ngày 4 và 5: Cờ tướng. Làm quen với bàn cờ giao điểm, sông, cung, rồi chơi với máy trên Cờ Tướng Việt. Để ý những luật lạ như Pháo cần ngòi.
Ngày 6 và 7: Cờ vây. Chơi vài ván 9×9 trên Cờ Vây Việt. Mục tiêu là hiểu khi nào một nhóm quân bị bắt và thế nào là một nhóm sống.
Cuối tuần, hãy tự hỏi: môn nào khiến bạn muốn chơi thêm một ván nữa? Đó thường là môn nên đi tiếp.
Những hiểu lầm hay gặp khi chọn môn
"Môn khó mới đáng học." Không hẳn. Môn nào chơi ở trình độ cao cũng khó. Chọn môn khó nhất chỉ vì danh tiếng dễ khiến bạn nản sau vài tuần. Môn bạn thích mới là môn bạn theo được lâu.
"Caro là trò con nít, không đáng học." Caro có chiều sâu riêng, và là cách tuyệt vời để làm quen với tư duy đe doạ và phản ứng. Nhiều người chơi cờ khác vẫn giữ caro như một thú vui nhanh gọn.
"Phải có năng khiếu mới chơi cờ được." Người chơi cờ giỏi phần lớn là người chơi đều và biết học từ ván thua. Năng khiếu giúp đi nhanh hơn, nhưng sự đều đặn quyết định bạn đi được bao xa.
"Đã lớn tuổi thì học cờ muộn rồi." Không có tuổi nào là muộn để học cờ cho vui. Người lớn còn có lợi thế là kiên nhẫn và biết tự học. Xem thêm học cờ khi đã lớn.
Sau khi chọn: tập trung vài tuần
Khi đã chọn, hãy tập trung vào một môn trong ít nhất vài tuần. Học đủ luật, chơi đều đặn, xem lại những ván thua. Khi đã nắm chắc, bạn hoàn toàn có thể học thêm môn khác; kỹ năng tính toán và giữ bình tĩnh sẽ theo bạn sang môn mới. Bài học một hay nhiều môn cờ bàn kỹ hơn chuyện này.
Nếu chọn cho con
Trẻ nhỏ thường thích caro và cờ vây bàn nhỏ vì luật ít. Cờ vua và cờ tướng hợp khi trẻ đã nhớ được cách đi của nhiều loại quân. Tuy vậy, điều quan trọng nhất vẫn là trẻ thích. Hãy để trẻ thử và quan sát trẻ vui nhất khi chơi môn nào. Xem thêm chọn môn cờ theo tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi mới học cờ thì nên chọn môn nào?
Môn nào cũng được. Nhiều người lớn tuổi chọn cờ tướng vì dễ tìm bạn chơi ở công viên, quán nước. Xem thêm chơi cờ cho người cao tuổi.
Học cờ vây trước có khó quá không?
Luật cờ vây rất ít, nên bắt đầu không khó. Chỉ cần chơi trên bàn nhỏ 9×9 trước. Cái khó của cờ vây nằm ở việc chơi hay, không phải ở việc bắt đầu.
Có nên học hai môn cùng lúc ngay từ đầu?
Không nên với người mới hoàn toàn, vì dễ lẫn luật, nhất là giữa cờ vua và cờ tướng. Tập trung một môn vài tuần rồi mới thêm môn thứ hai sẽ nhẹ nhàng hơn.
Cần tài khoản để chơi không?
Không bắt buộc. Bạn có thể chơi ngay. Nếu muốn lưu ván để xem lại, hãy tạo một tài khoản bằng email; tài khoản đó dùng chung cho mọi site trong hệ.
